Zachowania formy pisemnej z urzędowym poświadczeniem podpisu dla ważności czynności prawnej wymaga między innymi art. 81 k.c.¹ Przepis ten definiuje jedną z form szczególnych – formę pisemna z datą pewną, która to forma zastrzegana jest w przepisach kodeksu cywilnego przede wszystkim pod rygorem ad eventum. Bywa także zastrzegana pod rygorem nieważności. Ta forma szczególna może być więc zastrzegana pod dwoma rygorami – ad solemnitatem i ad eventum. Istotą jej jest skuteczność wobec osób trzecich, nieuczestniczących w czynności urzędowego poświadczenia daty.

W doktrynie wyrażono stanowisko, że przepis art. 81 k.c.² zawiera dwie definicje daty pewnej, węższą formalną i szerszą realną.³ W myśl tej pierwszej datą pewną jest tylko ,,data urzędowo poświadczona w przypadku, gdy ustawa wymaga dla ważności lub powstania określonych skutków czynności prawnej poświadczenia jej daty”. W drugim przypadku datą pewną jest każda data, której przypisano bliżej nieokreśloną moc prawną, w odróżnieniu od innych dat, które można by z kolei określić mianem zwykłych. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 7 lutego 2007 r. ( I ACa 1569/06), data pewna z art. 81 par. 2 k.c.⁴ nie jest równoważna dacie pewnej z art. 81 par. 1 k.c.⁵ Jeżeli bowiem ustawa wymaga zachowania formy pisemnej z datą pewną pod rygorem nieważności lub ad eventum, wymogi takiego rygoru można spełnić tylko poprzez urzędowe poświadczenie daty. Czynność prawna dla której wymagana jest ad solemnitatem forma pisemna z datą pewną, która została dokonana bez takiego urzędowego poświadczenia daty, nie może następnie być konwalidowana poprzez zdarzenia, o jakich mowa w art. 81 par. 2-3 k.c.⁶ Taka wykładnia przepisu została przyjęta w orzecznictwie i literaturze, pomimo że zostaje ona w sprzeczności z założeniem racjonalności językowej prawodawcy, który posługując się w tekście aktu prawnego tym samym terminem, nie przypisuje mu odmiennego znaczenia, zwłaszcza tworząc definicję legalną, a niewątpliwie art. 81 k.c.⁷ ma charakter definicji legalnej daty pewnej.

Wydaje się, że taka wykładnia, uznająca za wypełnienie wymogu zachowania formy pisemnej z datą pewną tylko nadanie daty pewnej w sposób określony w art. 81 par. 1 k.c.⁸ może być uzasadniona w wypadku, gdy forma taka została zastrzeżona ad solemnitatem, o tyle w odniesieniu do zastrzeżenia formy pisemnej z datą pewną ad eventum należałoby opowiedzieć się za możliwością zaistnienia skutku uzależnionego od nadania pismu daty pewnej także od daty zaistnienia jednego ze zdarzeń, opisanych w art. 81 par. 2 i 3 k.c.⁹

Funkcją daty pewnej jest uczynienie jawnym i możliwym do empirycznego stwierdzenia, że strony dokonały czynności prawnej najpóźniej w określonej dacie. Pismo opatrzone datą pewną jest więc dowodem tego kiedy najpóźniej czynność została dokonana. Nie wyłącza to dopuszczalności dowodzenia, że oświadczenie zostało złożone, czy też że czynność prawna została dokonana wcześniej. W razie nadania dokumentowi czynności prawnej daty pewnej skutek związany z tą datą pewną powstaje dopiero z tą chwilą, z którą dokument otrzymał datę pewną, nie zaś z mocą wsteczną, od daty sporządzenia pisma zawierającego oświadczenie woli.