Przystępując do rozważań nad odpowiedzialnością odszkodowawczą notariusza, należy podać przepisy znajdujące zastosowanie wobec notariusza, który wyrządził szkodę przy wykonywaniu czynności zawodowych. Zgodnie z prawem o notariacie¹, notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu tej czynności. Nie sposób jest jednoznacznie stwierdzić według którego z reżimów odpowiedzialności cywilnej – konkretnego czy deliktowego – notariusz odpowiada. Rozbieżność stanowisk w tym zakresie jest także efektem historycznej ewolucji prawa o notariacie.

Do czasu wejścia w życie ustawy z 1991 r. – Prawo o notariacie, notariusze wykonywali swój zawód w ramach państwowych biur notarialnych jako urzędnicy państwowi. Odpowiedzialność na zasadach deliktowych ponosił za nich Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych², a od wejścia w życie kodeksu cywilnego – na podstawie jego artykułu 417.³ Przemiany w zasadach działania notariatu, a zwłaszcza w statusie prawnym notariusza, zapoczątkowane ustawą z 1991 r. i okrzyknięte mianem reprywatyzacji, pociągnęły za sobą całkowite zmiany dotychczasowych zasad odpowiedzialności cywilnej notariusza za ewentualne szkody mogące powstać w następstwie wadliwie dokonanej czynności notarialnej i doprowadziły do silnego zaakcentowania komercyjnego wymiaru działalności notarialnej. Funkcje publiczne notariatu zeszły na dalszy plan, zaś jego istoty coraz częściej upatrywano w instytucji usługowej funkcjonującej na wolnym rynku usług prawniczych. Zgodnie z tą tendencją utworzył się pogląd, iż notariusz każdorazowo zawiera ze swym kontrahentem umowę o dokonanie określonej czynności notarialnej. Zwolennicy teorii traktującej notariat jako instytucję stricte publiczną protestują przeciwko takiej możliwości. Te właśnie czynniki spowodowały, że osią rozważań nad podstawą i zakresem odpowiedzialności cywilnej notariusza jest sprecyzowanie więzi łączącej go ze stronami czynności. W piśmiennictwie wyróżniono trzy kierunki interpretacji art. 49 pr. o not.⁴, w świetle których odpowiedzialność notariuszy przybiera postać odpowiedzialności deliktowej, kontraktowej lub mieszanej, gdzie dochodzi do zbiegu podstaw obydwu reżimów odpowiedzialności.⁵