Kamieniem węgielnym nowożytnej konstrukcji przedstawicielstwa jest wolny mandat reprezentanta, który zaraz po wyborze w niczym nie jest związany instrukcjami, tych, którzy go wybrali. Dzisiejsza demokracja koncentruje się z jednej strony na wyborach jako mechanizmie zapewniającym okresową wymianę, gdzie nie tyle chodzi o reprezentowanie ile o wybór najlepszych.

Mandat radnego gminy jest klasyfikowany jako mandat wolny. Za wyniki zgodnych z prawem działań wynikających z wykonywania mandatu radny ponosi przed wyborcami jedynie odpowiedzialność polityczną. Ograniczona jest ona do weryfikacji dokonań radnego przy okazji wyborów do rady następnej kadencji. Mieszkańcy gminy nie mają, bowiem możliwości odwołać poszczególnych radnych. To od charakteru, osobowości i ambicji osoby wybranej i obdarzonej zaufaniem przez wyborców będzie zależał sposób sprawowania funkcji radnego. Radny posiada uprawnienia, obowiązki
a także zakazy nałożone przez ustawodawcę, które zostaną omówione poniżej. Warto
w tym miejscu przypomnieć pytanie, które zadałem już na samym wstępie do mojej pracy: czy ustawodawca zagwarantował wystarczające środki prawne na to, aby radny rady gminy mógł wpływać na życie i rozwój społeczności lokalnej. Analizując omawiane przeze mnie uprawnienia, obowiązki i zakazy ustanowione wobec radnego będzie mogła szkicować się odpowiedź na postawione pytanie.