Rezultatem zachowania formy aktu notarialnego jest dokument – akt notarialny. Prawo o notariacie mówi wprost o akcie notarialnym, lecz używa też pojęcia forma aktu notarialnego oraz szerszego pojęcia ,,forma notarialna”. Czynności dokonane przez notariusza mają formę notarialną, są czynnościami notarialnymi (art. 1 par. 1 pr. not.)¹. Z art. 2 par. 2, par. 3, art. 3 pr. not. wynika, że czynność notarialna to rezultat konkretnej czynności podjętej przez notariusza, a nie sama czynność (jej przebieg). Akt notarialny jest więc czynnością notarialną. Innymi słowy, dokument pisemny jest, w rozumieniu prawa o notariacie ,,czynnością”. Czynność ta, jeżeli jest dokonywana przez notariusza zgodnie z prawem, ma charakter dokumentu urzędowego. A zatem- akt notarialny, prawidłowo sporządzony jest dokumentem urzędowym. Ani prawo o notariacie, ani żaden inny przepis prawa cywilnego materialnego nie określa, co należy rozumieć przez dokument urzędowy. Określenie to zawiera kodeks postępowania cywilnego, w części dotyczącej postępowania dowodowego. Nic więc dziwnego, że jego charakter prawny został ujęty wyłącznie z punktu widzenia procesowego, jako środka dowodowego. Z przepisu art. 244 k.p.c². wynika, że dokumentem urzędowym jest dokument pisemny, sporządzony w pisemnej formie przez organ państwowy lub instytucję wymienioną w par. 2 tegoż art. k.p.c. albo notariusza, w zakresie ich działania. Taki dokument ma szczególna moc dowodową: ‘stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone’. I na tym stwierdzeniu należy poprzestać, a do problematyki mocy dowodowej aktu notarialnego trzeba będzie wrócić w odpowiednich miejscach.

Art. 91 pr. Not.³. stanowi, iż notariusz sporządza akt notarialny, jeżeli wymaga tego przepis prawa lub taka jest wola stron. Sformułowanie to zdaje się wyraźnie nawiązywać do przedstawionego wyżej rozróżnienia źródeł wymogów zachowania formy aktu notarialnego, zaczerpniętego z kodeksu cywilnego. Jednakże nie jest to w pełni prawdziwe. Przepisy prawa o notariacie oraz kodeksu cywilnego różnią się pod dwoma względami. Po pierwsze – według kodeksu cywilnego forma aktu notarialnego dotyczy wyłącznie czynności prawnych (oświadczeń woli), natomiast według prawa o notariacie akt notarialny może również zawierać ,,stwierdzenie przebiegu pewnych czynności i zdarzeń wywołujących skutki prawne” (art. 104 par. 3)⁴. Na gruncie prawa o notariacie wyróżnić należy zatem dwie kategorie aktów notarialnych: dotyczące czynności prawnych oraz stwierdzające inne zdarzenia. Różnice między nimi przejawiają się m.in. w problematyce dowodowej, o czym niżej. Po drugie- Kodeks cywilny mówi o zastrzeżeniu formy aktu notarialnego przez ,,ustawę”, natomiast prawo o notariacie o wymogu stawianym przez ,,przepis prawa”, a więc nie tylko przez ustawę. Nie należy jednak z tego sformułowania wyprowadzać wniosku, że każdy przepis prawa może zastrzegać formę aktu notarialnego dla czynności prawnej pod rygorem nieważności, ta kwestia bowiem nie podlega regulacji prawa o notariacie. Odwołanie się w art. 91 pr. not. Do ,,przepisu prawa” nie jest jednak wadliwe, gdyż jak wiadomo, akt notarialny może również dotyczyć stwierdzenia przebiegu pewnych zdarzeń (np. sporządzenie protokołu), a taki wymóg może stworzyć każdy przepis prawa, niekoniecznie ustawa.

Różnice między Kodeksem cywilnym a prawem o notariacie istnieją także, gdy sporządzenie aktu notarialnego ma nastąpić z woli stron. Przypomnieć należy, że art. 78 k.c.⁵ dotyczy jedynie wymogu zachowania formy, wynikającego z umowy co do formy (pactum de forma). Tymczasem notariusz sporządza akt notarialny nie tylko w sytuacji, gdy strony związane są taka umową, lecz także wówczas, gdy mimo braku wcześniejszej umowy co do formy, życzą sobie sporządzenia aktu notarialnego. To rozróżnienie ma istotne znaczenie ze względu na różnice w skutkach nieprawidłowego sporządzenia aktu. Dalsze odmienności występują w przedmiocie aktu notarialnego : według prawa o notariacie strony mogą domagać się sporządzenia aktu notarialnego obejmującego protokół z przebiegu pewnej czynności lub zdarzenia, wywołujących skutki prawne, podczas gdy według k.c. pactum de forma może dotyczyć jedynie czynności prawnej. Trzeba zauważyć, że umowa co do formy jest zawierana między dwiema stronami, podczas gdy z żądaniem sporządzenia aktu notarialnego może zwrócić się do notariusza osoba, która nie jest stroną żadnej umowy. Nieścisłe jest więc sformułowanie art. 91 pr. not. mówiące o ,,woli stron”, a to z dwóch powodów. Najpierw dlatego, że nie wiadomo co rozumieć pod pojęciem strony: czy chodzi tu o strony jakiegoś stosunku prawnego, czy o strony umowy o formę, czy po prostu o osoby zainteresowane, zamierzające dokonać czynności prawnej.

Po drugie – dlatego, że o sporządzenie aktu notarialnego może zwrócić się podmiot, który nie jest ani nie będzie stroną żadnej umowy czy stosunku prawnego. Dotyczy to zarówno czynności prawnej (np. sporządzenie testamentu), jak i innych zdarzeń. Jeżeli idzie o te ostatnie, to na tle art. 104 par. 3 pr. not⁶. powstaje zasadniczy problem, polegający na określeniu rodzaju zdarzeń, które podlegają stwierdzeniu w protokole mającym formę aktu notarialnego. Zagadnienie to należy rozpatrywać w ścisłym związku z tzw. przymusem notarialnym, wyrażającym się, w tym, że notariusz nie może odmówić dokonania czynności notarialnej, jeżeli jest ona dopuszczalna. W odniesieniu do aktu notarialnego przymus ten został potwierdzony w art. 91⁷ (notariusz sporządza akt notarialny, jeżeli ,,taka jest wola stron”). Nie wydaje się, aby można było domagać się od notariusza dokumentacji wszelkich zdarzeń, wywołujących skutki prawne, gdyż w przeciwnym razie notariusz zobligowany byłby protokołować np. przebieg narodzin lub śmierci człowieka albo przebieg jakiegoś zjawiska przyrodniczego (powódź itp.), jeżeli tylko ktoś by sobie tego życzył. Art. 104 par. 3 pr. not.⁸ mówi o stwierdzeniu w protokole ,,pewnych” czynności i zdarzeń, wywołujących skutki prawne. Pewnych – to znaczy niektórych, nie wszystkich, ale jakich, nie bardzo wiadomo. Z przykładowego wymienienia ,,stawiennictwa stron i złożonych przez nie oświadczeń – a także na żądanie strony stawiającej – niestawiennictwa drugiej strony” można wnioskować, że przepis ten dotyczy zachowań ludzkich, mogących wywołać skutki prawne w sferze prawa cywilnego (materialnego i procesowego). Protokół w formie aktu notarialnego może być sporządzony np. z przebiegu przetargu, gry prowadzonej na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego, losowania loteryjnego, konkursu, postępowania arbitrażowego itd. W protokole w postaci aktu notarialnego, może też być ujęte ,,oświadczenie” o przebaczeniu czynu, który mógłby stanowić podstawę do uznania przyszłego spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. We wszystkich tego typu sytuacjach notariusz nie może bezpodstawnie odmówić sporządzenia aktu notarialnego.