Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze; sołectwa oraz dzielnice, osiedla
i inne. Jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy w drodze uchwały¹. Kompetencja ta należy do wyłącznej, a więc niezbywalnej właściwości rady (art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy). Rada nie może jej scedować na inny organ gminny (wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zebranie wiejskie) ani na ponadlokalny organ samorządowy (np. na radę powiatu). Jednostki pomocnicze mają własne statuty, odrębne od statutu gminy, określające organizację i zakres działania tych jednostek oraz jednostek niższego rzędu wchodzących ewentualnie w ich skład. Statut jednostki pomocniczej jest dokumentem organizacyjno – prawnym odrębnym od statutu gminy. Wynika stąd, że rada gminy nie może uchwalić statutu konkretnej jednostki pomocniczej jako załącznika do statutu gminy. Statut jednostki pomocniczej uchwalony przez radę gminy jest aktem prawa miejscowego, jednakże badając zgodność z prawem uchwały organu gminy wydanej na podstawie przepisu gminnego sąd administracyjny nie jest związany tym przepisem gminnym².

Do spraw, które bezwzględnie muszą być uregulowane w statucie jednostki pomocniczej, należy określenie:

1) Nazwy i obszaru jednostki pomocniczej.

2) Zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej.

3) Organizacji i zadań jednostki pomocniczej – określenie organizacji jednostki pomocniczej oznacza ustalenie liczby nazw i charakteru tych organów, wzajemnych relacji między nimi, a w przypadku organów kolegialnych – ich liczebności i struktury wewnętrznej. Także tutaj trzeba pamiętać o bezwzględnie obowiązujących postanowieniach ustawy. Co się tyczy natomiast zadań tych organów, to główną sprawą jest dystrybucja tych zadań pomiędzy poszczególne organy jednostki pomocniczej.

4) Zakresu zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposobu ich realizacji – zadania te, rzecz jasna muszą się mieścić w zakresie działania gminy (zob. art. 6 i 7 u.sam.gmin.)

5) Zakresu i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej³.