Zakres swobody ustalania przez radę gminy wysokości wynagrodzenia wójta jako organu wykonawczego jest dość ograniczony przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostach powiatowych i urzędach marszałkowskich¹. Dla organu wykonawczego najbardziej niekorzystną sytuacją może być ustalenie przez radę gminy wysokości jego wynagrodzenia w najniższym możliwym wymiarze określonym przepisami rozporządzenia. W takim przypadku istnieje możliwość zmiany wynagrodzenia (podwyższenia), gdy wójt wyrazi na to zgodę. Możliwa jest sytuacja, w której rada gminy na początku kadencji wójta ustala mu niskie wynagrodzenie, a z czasem sukcesywnie je podnosi. Warto nakreślić kwestię obniżenia wynagrodzenia wójta bez jego zgody. W tek kwestii orzecznictwo jest jednogłośne, co do tego, iż do stosunku pracy wójta (burmistrza, prezydenta miasta) – jest to stosunek pracy z wyboru i nie mają zastosowania przepisy art. 42 i 42 k.p.
O wypowiadaniu warunków pracy i płacy². SN wyciągnął odwrotny wniosek, iż oznacza to pozbawienie ochrony, z jakiej korzysta każdy pracownik³. Prawidłową interpretację przyjął Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z dnia 16 października 2001 r.⁴ stwierdzając, iż wyłączenie art. 42 i 43 k.p. należy rozumieć jako funkcję ochronną, gwarancyjną, a nie represyjną. Kompetencje rady gminy w zakresie ustalania wynagrodzenia wójta nie uchyla zasady art. 11 k.p. w którym ustawodawca wyraźnie zaznaczył, iż nawiązania stosunku pracy i ustalenie warunków pracy i płacy (pomijając podstawę prawną tego stosunku), wymaga zgodnego oświadczenia woli dwóch stron, w tym przypadku pracownika i pracodawcy. W świetle tego artykułu uznać należy, iż zmiana wysokości wynagrodzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) bez jego zgody nie jest dopuszczalna.